معاونت تحقیقات و فنآوری

عنوان طرح: بررسی عوامل مرتبط با تبعیت از درمان دارویی در میانسالان مبتلا به دیابت نوع دو: یک مطالعه مرور سیستماتیک
مجری(ان): مهسا سروی		همکار(ان): مریم افشاری، سمیه هاشمی
تاریخ انتشار: 1405		نوع طرح: کاربردی
پیام کلیدی: پایبندی به درمان دارویی در سالمندان مبتلا به دیابت نوع ۲ تنها به بیمار وابسته نیست و عوامل فردی، اجتماعی، درمانی و نظام سلامت به‌صورت هم‌زمان بر آن تأثیر می‌گذارند. مداخلات چندبعدی مبتنی بر ارتقای سواد سلامت، سلامت روان، حمایت اجتماعی و کاهش موانع درمانی می‌توانند پایبندی به درمان و پیامدهای بالینی بیماران را بهبود دهند.
متن پیام پژوهشی: پایبندی به درمان دارویی یکی از مهم‌ترین عوامل کنترل مناسب دیابت نوع ۲ و پیشگیری از عوارض بیماری در سالمندان است. شناخت عوامل مؤثر بر این رفتار می‌تواند به طراحی مداخلات مؤثر برای بهبود کنترل بیماری، کاهش هزینه‌های درمان و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان کمک کند. این مطالعه نشان داد که مصرف منظم دارو در سالمندان تنها به اراده فرد بستگی ندارد. مشکلاتی مانند هزینه بالای دارو، افسردگی، اضطراب، رژیم درمانی پیچیده، سواد سلامت پایین و کمبود حمایت اجتماعی می‌توانند باعث کاهش مصرف منظم دارو شوند. در مقابل، آموزش مناسب، حمایت خانواده و نظام سلامت، ساده‌تر شدن درمان و افزایش آگاهی بیماران موجب بهبود پایبندی به درمان می‌شود. نتایج این پژوهش می‌تواند در برنامه‌ریزی خدمات مراقبتی سالمندان، تدوین راهنماهای بالینی، آموزش بیماران، طراحی برنامه‌های ارتقای سواد سلامت، غربالگری مشکلات روان‌شناختی، تقویت حمایت اجتماعی و کاهش هزینه‌های درمان مورد استفاده قرار گیرد. همچنین می‌تواند مبنایی برای طراحی مداخلات چندبعدی با هدف افزایش پایبندی به درمان و بهبود پیامدهای سلامت بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ باشد.
تاثیرات و کاربردهای پژوهش: کمک به طراحی مداخلات بیمارمحور برای ارتقای پایبندی به درمان بهبود کیفیت مراقبت از سالمندان مبتلا به دیابت نوع ۲ کاهش عوارض بیماری و هزینه‌های درمانی کمک به سیاست‌گذاری در حوزه مدیریت بیماری‌های مزمن
محدودیتهای شواهد چه بودند؟ به دلیل ناهمگونی مطالعات از نظر طراحی، ابزارهای سنجش پایبندی و پیامدهای گزارش‌شده، انجام فراتحلیل امکان‌پذیر نبود و یافته‌ها به‌صورت سنتز روایتی ارائه شدند.
آیا این خبر می تواند از نظر اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، بهداشتی، ارزش های دینی و قوانین سازمان غذا و دارو، تبعاتی داشته باشد؟ این پژوهش تبعات منفی اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، بهداشتی، دینی یا مرتبط با قوانین سازمان غذا و دارو ندارد و می‌تواند در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی خدمات سلامت برای سالمندان مبتلا به دیابت نوع ۲ مورد استفاده قرار گیرد.
در صورتی که این طرح منتج به مقاله شده است لینک مقاله درج شود:		https://jcs.tbzmed.ac.ir
ایمیل ارتباطی و تلفن مجری اصلی طرح:		Afshari_m20@yahoo.com
منابع و مراجع: 1. Bonikowska, I., Szwamel, K., Uchmanowicz, I. Analysis of the Impact of Disease Acceptance, Demographic, and Clinical Variables on Adherence to Treatment Recommendations in Elderly Type 2 Diabetes Mellitus Patients. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021;18(16). doi: 10.3390/ijerph18168658. 2. Gomez-Peralta, F., Pérez, J. A. F., Molinero, A., Barrancos, I. M. S., Martínez, E. A., Martínez-Pérez, P., et al. Adherence to antidiabetic treatment and impaired hypoglycemia awareness in type 2 diabetes mellitus assessed in Spanish community pharmacies: the ADHIFAC study. Bmj Open Diabetes Research & Care. 2021;9(2). doi: 10.1136/bmjdrc-2021-002148. 3. He, Q., Silverman, C. L., Park, C., Tiu, G. F., Ng, B. P. Prescription drug coverage satisfaction, cost-reducing behavior, and medication nonadherence among Medicare beneficiaries with type 2 diabetes. Journal of managed care & specialty pharmacy. 2021;27(6):696-705. doi: 10.18553/jmcp.2021.27.6.696. 4. Temma, Y., Howteerakul, N., Suwannapong, N., Rawdaree, P. Glycemic Control and Associated Factors among Elderly Patients with Type 2 Diabetes in a Tertiary Hospital in Saku, Japan. International Journal of Gerontology. 2021;15(4):372-6. doi: 10.6890/ijge.202110_15(4).0015.
گروه مخاطب	پیام پژوهش
سیاست‌گذاران حوزه سلامت	ارتقای پایبندی به درمان دارویی در سالمندان مبتلا به دیابت نوع ۲ مستلزم برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری چندبعدی بر اساس ابعاد پنج‌گانه چارچوب سازمان جهانی بهداشت است.
مدیران نظام سلامت	بهبود دسترسی به خدمات سلامت، کاهش هزینه‌های دارویی و ارائه حمایت‌های ساختاریافته می‌تواند پایبندی به درمان را افزایش دهد.
پزشکان و سایر ارائه‌دهندگان خدمات سلامت	ارزیابی وضعیت سلامت روان، سواد سلامت، حمایت اجتماعی و پیچیدگی رژیم دارویی بیماران باید در کنار درمان دارویی مورد توجه قرار گیرد.
بیماران و سالمندان مبتلا به دیابت نوع 2	افزایش خودکارآمدی، مشارکت در رفتارهای خودمراقبتی، تقویت نگرش مثبت نسبت به درمان و استفاده از حمایت‌های اجتماعی می‌تواند پایبندی به مصرف دارو را بهبود بخشد.
محل بکارگیری نتایج تحقیق( صنعت، جامعه)	پیشنهاد نحوه کاربست
نظام سلامت	طراحی و اجرای مداخلات چندبعدی مبتنی بر چارچوب پنج‌بعدی سازمان جهانی بهداشت برای ارتقای پایبندی به درمان دارویی.
مراکز آموزشی و بهداشتی	اجرای برنامه‌های آموزش سلامت با هدف ارتقای سواد سلامت، خودکارآمدی و خودمراقبتی بیماران.