معاونت تحقیقات و فنآوری

عنوان طرح: بررسی رابطه وانمودگرایی تحصیلی با فرسودگی تحصیلی و اضطراب آزمون در دانشجویان کارشناسی رشته اتاق عمل دانشگاه علوم پزشکی همدان
مجری(ان): بهزاد ایمنی، کوثر فرجادی		همکار(ان): مهناز مقدری کوشا، حانیه بنایی، صمد مصلحی
تاریخ انتشار: 1405		نوع طرح: کاربردی
پیام کلیدی: احساس بی‌کفایتی کاذب (سندرم ایمپاستر) عاملی تعیین‌کننده در بروز فرسودگی و اضطراب بالینی دانشجویان است و نیازمند مداخلات پیشگیرانه در سیستم آموزش پزشکی می‌باشد.
متن پیام پژوهشی: محیط اتاق عمل به دلیل ماهیت حساس و ارتباط مستقیم با جان بیمار، استرس‌زاست. سلامت روان دانشجویان این رشته مستقیماً بر کیفیت یادگیری بالینی و خطاهای پزشکی اثر می‌گذارد. شناسایی ریشه‌های روان‌شناختی فرسودگی، گامی اساسی در ارتقای کیفیت آموزش پزشکی و حفظ ایمنی بیماران محسوب می‌شود. نتایج نشان داد بسیاری از دانشجویان با وجود شایستگی و کسب نمرات خوب، خود را فریبکار دانسته و موفقیت‌هایشان را به شانس نسبت می‌دهند. این پژوهش نشان داد هرچه این احساس (سندرم ایمپاستر) قوی‌تر باشد، دانشجو بیشتر دچار خستگی، بی‌علاقگی به رشته تحصیلی و ترس و اضطراب در امتحانات عملی می‌شود. این پدیده در هر دو جنس زن و مرد به‌طور یکسان رخ می‌دهد. این نتایج می‌تواند مبنایی برای مراکز مشاوره دانشگاه‌ها جهت راه‌اندازی طرح‌های غربالگری سلامت روان باشد. همچنین، گروه‌های آموزشی می‌توانند با استفاده از این شواهد، سیستم‌های حمایت استاد-دانشجو (منتورینگ) را در بیمارستان‌ها فعال کرده و از ایجاد فضای رقابتی ناسالم و ارزیابی‌های صرفاً تنش‌زا خودداری کنند. برگزاری دوره‌های آموزش مهارت‌های مقابله‌ای برای اساتید و دانشجویان از دیگر کاربردهای عملی این پژوهش است.
تاثیرات و کاربردهای پژوهش: کاهش نرخ افت تحصیلی، پیشگیری از ترک حرفه بالینی، ارتقای سلامت روان کادر درمان آینده، بهبود کیفیت مراقبت از بیمار به واسطه کاهش خطاهای ناشی از فرسودگی شناختی، و بهینه‌سازی نظام ارزیابی در آموزش پزشکی.
محدودیتهای شواهد چه بودند؟ استفاده از ابزارهای خودگزارش‌دهی (پرسشنامه) که احتمال سوگیری پاسخ‌دهی را به همراه دارد، مقطعی بودن طرح پژوهش که استنتاج روابط علی و معلولی قطعی را محدود می‌سازد، و همچنین محدود بودن جامعه آماری به یک رشته خاص (اتاق عمل) که تعمیم‌پذیری یافته‌ها به تمامی رشته‌های علوم پزشکی را نیازمند احتیاط می‌کند.
آیا این خبر می تواند از نظر اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، بهداشتی، ارزش های دینی و قوانین سازمان غذا و دارو، تبعاتی داشته باشد؟ این پژوهش هیچگونه تبعات سیاسی منفی و حساسیتی در حوزههای مذکور ندارد. از منظر اجتماعی و بهداشتی، پیامدهای آن کاملا مثبت بوده و به تابوشکنی در حوزه سلامت روان کادر درمان، ترویج فرهنگ حمایتگری در محیطهای آکادمیک و ارتقای سطح بهداشت روان جامعه دانشگاهی کمک شایانی مینماید.
در صورتی که این طرح منتج به مقاله شده است لینک مقاله درج شود:
ایمیل ارتباطی و تلفن مجری اصلی طرح:		behzadiman@yahoo.com
منابع و مراجع: 1. Di Vincenzo M, Arsenio E, Della Rocca B, Rosa A, Tretola L, Toricco R, et al. Is there a burnout epidemic among medical students? Results from a systematic review. Medicina. 2024;60(4):575. 2. Afshar MK, Nejad SG, Afshar MK. Academic burnout and its related factors among dental students in southeast Iran: a cross-sectional study. BMC Medical Education. 2025;25(1):27. 3. Chua SM, Tan IYK, Thummachai ME, Chew QH, Sim K. Impostor syndrome, associated factors and impact on well-being across medical undergraduates and postgraduate medical professionals: a scoping review. BMJ open. 2025;15(7):e097858. 4. Radmehr, Heydariani. Investigation of the relationship between academic stress and social anxiety in students and its role in predicting impostor phenomenon symptoms. Royesh-e-Ravanshenasi (Psychological Growth Scientific Journal). 2019;7(11):57-70.
گروه مخاطب	پیام پژوهش
مدیران و سیاست‌گذاران آموزشی وزارت بهداشت	وانمودگرایی (سندرم ایمپاستر) یک عامل پیش‌بین قوی برای فرسودگی و اضطراب بالینی است؛ لذا تخصیص بودجه برای برنامه‌های غربالگری سلامت روان و بازنگری در فشارهای محیط‌های بالینی ضروری است.
اساتید و مربیان بالینی اتاق عمل	دانشجویان تحت فشار شدید ارزیابی هستند. جایگزینی بازخوردهای سازنده و تکوینی به جای ارزیابی‌های صرفاً نمره‌محور، خطر اضطراب و خستگی هیجانی را به‌شدت کاهش می‌دهد.
مراکز مشاوره دانشجویی	تمرکز بر درمان و مدیریت احساس بی‌کفایتی کاذب در دانشجویان (به‌ویژه در سنین 18 تا 25سال)، می‌تواند به طور غیرمستقیم فرسودگی تحصیلی و افت عملکرد را مهار کند.
دانشجویان علوم پزشکی	احساس تردید در توانمندی‌ها علیرغم موفقیت‌های عینی، پدیده‌ای شایع (بدون تفاوت جنسیتی معنادار) است. کار بیش از حد راهکار مناسبی نبوده و نیازمند دریافت مداخلات روان‌شناختی است.
محل بکارگیری نتایج تحقیق( صنعت، جامعه)	پیشنهاد نحوه کاربست
دانشکده‌های پیراپزشکی و گروه‌های آموزشی اتاق عمل	استقرار سیستم منتورینگ (استاد-شاگردی) بالینی در دوره‌های کارآموزی جهت حمایت روانی از دانشجویان تازه‌وارد و کاهش اضطراب مواجهه با محیط‌های پیچیده جراحی.
مراکز مهارت‌های بالینی (Skill Labs)	تعدیل شیوه‌های برگزاری آزمون‌های عملی آسکی (OSCE) و فراهم‌سازی فرصت‌های شبیه‌سازی بیشتر پیش از ارزیابی‌های نهایی برای کاهش اضطراب آزمون (0.689 ).
معاونت‌های فرهنگی و دانشجویی	برگزاری کارگاه‌های دوره‌ای مدیریت کمال‌گرایی و سندرم ایمپاستر، و همچنین ادغام آموزش‌های تاب‌آوری در برنامه توجیهی نودانشجویان.