|
عنوان طرح: شناسایی و آنالیز آلایندههای هوای حاصل از سوختن بقایای محصول برنج در زمینهای زراعی استان مازندران مجری(ان): مصطفی لیلی /هانیه احمدپور همکار/ همکاران: محمدتقی صمدی/ صادق نیازی تاریخ انتشار: دی ماه 1404 نوع طرح: طرح تحقیقاتی هیأت علمی |
|
|
عنوان خبر: احتمال مواجهه عموم مردم و کشاورزان با برخی آلایندههای خطرناک ناشی از سوزاندن غیراصولی بقایای محصول برنج در زمینهای زراعی |
|
|
متن خبر: این مطالعه به منظور بررسی و شناسایی آلایندههای ناشی از سوزاندن کاه و کلش برنج بهعنوان پسماند کشاورزی در مزارع روباز، که بعنوان بخشی رایج از چرخه سالانه کشت برنج در شهرهای شمالی کشور محسوب میشود انجام گرفت. این فرایند منجر به انتشار قابلتوجه آلایندههای هوا به جو میشود. ازاینرو، اهداف این مطالعه شامل تعیین غلظت هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای (PAHs) و بنزن، تولوئن، اتیلبنزن و زایلن (BTEX) در فازهای گازی و ذرهای، شناسایی منابع و ارزیابی خطرات سلامت ساکنان مناطق مسکونی پیرامون نواحی سوزاندن روباز در سه منطقه مهم کشاورزی شمال ایران (شامل مازندران، گیلان و گلستان) طی فصول تابستان تا پاییز سال ۲۰۲۲ بود. نمونههای فاز گازی با استفاده از پمپ SKC و لولههای جاذب XAD-2 و زغال فعال جمعآوری شدند، در حالی که نمونههای PAH فاز ذرهای متصل به ذرات معلق (PMs) با استفاده از ایمپکتور آبشاری جمعآوری شدند. سپس آلایندههای سمی هوا با استفاده از کروماتوگرافی گازی مجهز به آشکارساز یونش شعلهای (GC-FID) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که استان مازندران در میان تمامی نمونهها در محلهای سوزاندن روباز، بالاترین غلظت ذرات معلق (PMs) را دارا بوده است. در مورد PAHs فاز ذرهای، استان مازندران مقادیر مجموع ۱۶ ترکیب PAHs متصل به PM₁₀،PM₂․₅ و TSP را بهترتیب برابر با 274±1/3495، 7/329±1/3478 و 310±4150 نانوگرم بر مترمکعب در محلهای سوزاندن روباز نشان داد. برای نمونههای فاز گازی در مناطق بدون سوزاندن و با سوزاندن روباز، غلظت مجموع ۱۶ ترکیب PAHs در استان مازندران بهترتیب برابر با 74/0±3/4 و 3/57±2718 نانوگرم بر مترمکعب بود. غلظت کل BTEX در استان مازندران طی پدیده سوزاندن روباز کاه و کلش برنج برابر با 55/75±58/802 میکروگرم بر مترمکعب بهدست آمد. بهمنظور ارزیابی خطرات سلامت، ریسک افزایشی سرطان در طول عمر (ILCR) برای PAHs و ریسک سرطان در طول عمر (LTCR) و ضریب خطر (HQ) برای BTEX در کودکان و بزرگسالان محاسبه شد. مقادیر محاسبهشده ILCR برای بزرگسالان و کودکان در استان مازندران بهترتیب برابر با 4-E32/2 و 5-E32/1 بود که در مقایسه با حد مجاز تعیینشده توسط آژانس حفاظت محیطزیست آمریکا (U.S. EPA) (برابر با 6-E0/1)، غیرقابلقبول محسوب میشوند. در مورد BTEX نیز مقدار LTCR از آستانه قابلقبول فراتر رفت و شاخص خطر تجمعی (HI) در کودکان استان مازندران بیش از ۱ تعیین شد. نتایج این مطالعه نشان داد که بالاترین مقادیر ILCR و LTCR به پدیده سوزاندن روباز در استان مازندران اختصاص دارد؛ افزون بر این، نسبتهای تشخیصی منبع، ارتباط این مقادیر را با انتشار آلایندهها ناشی از سوزاندن روباز کاه و کلش برنج نشان میدهند. |
|
|
گروه مخاطب |
پیام پژوهش |
|
مدیران |
تبیین وضعیت آلودگی هوای ناشی از سوزاندن کاه و کلش برنج بهعنوان پسماند کشاورزی در مزارع روباز که بعنوان بخشی رایج از چرخه سالانه کشت برنج در چندین کشور آسیایی است. این فرایند منجر به انتشار قابلتوجه آلایندههای هوا به جو میشود که در خصوص شناسایی و اندازهگیری آنها باید اقدامات لازم برنامهریزی شود. |
|
سیاست گذاران |
تعیین وضعیت کیفیت آلودگی هوای ناشی از سوزاندن کاه و کلش مازرع برنج در سطح استان و محتوای آلایندههای آنها شامل BTEX، PAHs و ... در جهت برنامهریزی برای ارتقاء وضعیت کیفیت هوا و تا حد امکان استفاده از سایر روشهای جایگزین. |
|
محققین محیط زیست |
|
|
محل بکارگیری نتایج تحقیق ( صنعت، جامعه) |
پیشنهاد نحوه کاربست |
|
صنعت |
استقرار تجهیزات و فناوریهای پیشرفته برای تشخیص به موقع آلودگیهای احتمالی چنین منابع بالقوهی آلایندهی هوا. |
|
جامعه |
استفاده از نتایج تحقیق و اطلاع رسانی عمومی در مورد وضعیت کیفیت هوا و آلایندههای خطرناک منتشره از سوزاندن غیراصولی چنین پسماندها و زائدات کشاورزی جهت همگام شدن آنها با برنامههای کنترل و کاهش آلایندههای مورد مطالعه و مشابه. |
|
لینک مقاله: |
|
|
ایمیل ارتباطی و تلفن مجری اصلی طرح: m.leili@umsha.ac.ir |
|
