پایش عملکرد پنج‌ساله مرکز تحقیقات SDH؛ گامی راهبردی در تحقق مأموریت‌گرایی و ارتقای کیفی پژوهش‌های سلامت

 

معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی همدان - در راستای سیاست‌های کلان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مبنی بر تحول در نظام ارزشیابی مراکز تحقیقاتی و گذار از «کمیت‌گرایی» به «کیفیت‌محوری و مأموریت‌سپاری»، نشست تخصصی ارزیابی عملکرد پنج‌ساله مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت (SDH) این دانشگاه، روز دوشنبه مورخ ۲۲ شهریورماه ۱۴۰۵ برگزار شد.

 

این فرآیند ارزیابی که در بستری از استانداردهای نوین پایش و نظارت علمی انجام گرفت، عملکرد مرکز تحقیقات SDH را در بازه زمانی سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ مورد مداقه دقیق قرار داد. در این نشست، تیم داوران منتخب وزارت متبوع با همراهی مدیر توسعه و ارزیابی تحقیقات دانشگاه، ضمن بررسی جامع مستندات علمی، بروندادهای پژوهشی، میزان اثربخشی پروژه‌های کاربردی و جایگاه این مرکز در زیست‌بوم تحقیقات سلامت کشور، به تحلیل داده‌های عملکردی پرداختند.

 

رویکرد نوین؛ گذار به مدل‌های پایداری و اثربخشی

نظام نوین ارزشیابی مراکز تحقیقاتی، صرفاً محدود به بررسی آمار مقالات یا شاخص‌های سنتی نبوده، بلکه با نگاهی آینده‌پژوهانه و سیستمی، بر شناسایی «مزیت‌های رقابتی» مراکز تمرکز دارد. در این رویکرد، سه محور اساسی به عنوان پیشران‌های اصلی تعیین‌کننده سرنوشت مراکز تحقیقاتی مورد توجه قرار گرفته است:

 

۱. شناسایی سرآمدان و مأموریت‌سپاری ملی:

یکی از اهداف محوری این فرآیند، احصای مراکز تحقیقاتی «پیشرو» است که با برخورداری از ظرفیت‌های سرآمد، پتانسیل لازم برای بر عهده گرفتن مأموریت‌های کلان در سطح ملی را دارند. این رویکرد به دنبال ایجاد کانون‌های پژوهشی قدرتمند و مرجع‌ساز است که بتوانند در مقیاس ملی، پاسخگوی چالش‌های اولویت‌دار حوزه سلامت باشند.

۲. توانمندسازی و توسعه مأموریت‌های درون‌دانشگاهی:

در سوی دیگر، ارزیابی مراکز تحقیقاتی که شاخص‌های حداقلی پایداری مجوز را دارا بوده اما هنوز به جایگاه مرجعیت نرسیده‌اند، با هدف شناسایی نقاط قابل بهبود و تعریف مأموریت‌های کاربردی درون‌دانشگاهی انجام می‌شود تا از حداکثر پتانسیل اعضای هیئت علمی در مسیر حل مسائل بومی استفاده شود.

۳. ساماندهی ساختاری و بازآرایی مراکز تحقیقاتی:

یکی از جسورانه‌ترین بخش‌های این برنامه، رویکرد سخت‌گیرانه اما ضروری در قبال مراکز تحقیقاتی است که فاقد پتانسیل‌های اثربخش درون و برون‌دانشگاهی هستند. در این بخش، به منظور جلوگیری از فرسایش منابع مالی و انسانی، فرآیندهایی نظیر «ادغام مراکز هم‌سو»، «تعلیق موقت» یا «لغو مجوز فعالیت» با هدف هم‌افزایی ساختارها و چابک‌سازی نظام پژوهشی دانشگاه مورد توجه قرار گرفته است.

 

پایش کیفی در مرکز SDH؛ تأکید بر هم‌گرایی علمی

در نشست ارزیابی مرکز SDH، اعضای هیئت علمی و کارشناسان مرکز ضمن تشریح دستاوردهای پنج‌ساله، به تبیین نقش مطالعات اجتماعی در ارتقای شاخص‌های عدالت در سلامت و سیاست‌گذاری‌های مبتنی بر شواهد پرداختند. داوران و ناظران وزارت متبوع نیز با بررسی مستندات ارائه شده، ضمن تقدیر از تلاش‌های صورت‌گرفته، بر ضرورت انطباق هرچه بیشتر فعالیت‌های این مرکز با نیازهای جاری نظام سلامت و تقویت ارتباط میان‌رشته‌ای تأکید کردند.

 

این نشست در نهایت با هدف بهره‌برداری از نتایج به‌دست‌آمده جهت تدوین نقشه راه توسعه مرکز، ارتقای جایگاه علمی دانشگاه و هم‌سویی هرچه بیشتر با راهبردهای کلان نظام سلامت کشور به کار خود پایان داد. شایان ذکر است نتایج نهایی این ارزشیابی کیفی پس از تجمیع نظرات داوران و ارزیابی نهایی در ستاد وزارت متبوع ابلاغ خواهد شد.